Gmina Wielichowo położona jest pod względem geobotanicznym na terenie rozległego Okręgu Poznańsko-Gnieźnieńskiego w ramach Krainy Wielkopolsko-Kujawskiej i Pododdziału Pasa Wielkich Dolin.

szata roslinna1
szata roslinna2

Na obszarze Gminy dominują dwa typy krajobrazów roślinnych: krajobraz grądowy, związany głównie z obszarami wysoczyzn morenowych oraz krajobraz łęgów jesionowo-olszowych, związanych z rozległą pradoliną.

Jak wynika z mapy potencjalnej roślinności naturalnej Środkowej Wielkopolski, na terenie Gminy dominują ubogie siedliska środkowo-europejskiego łęgu jesionowo-wiązowego, w pradolinie - łęgów jesionowo-olszowych, a w dolinach rzecznych - łęgów jesionowo-wiązowych. Przeważają krajobrazy polowe ze znacznym udziałem elementów naturalnych lub seminaturalnych (25-50%), leśno-łąkowo-polne i łąkowo-polne na siedliskach grądów. W dolinie Środkowej Obry przeważają krajobrazy antropogeniczne seminaturalne, wybitnie łąkowe (łąki > 75%) na siedliskach łęgów olszowo-jesionowych.

Ważną rolę w otwartym krajobrazie Gminy odgrywają zadrzewienia śródpolne, przydrożne, zieleń przywodna, zieleń parkowa, cmentarna, sady i ogrody przydomowe, które spełniają nie tylko funkcję krajobrazową, ale także ochronną. Wpływają na kształtowanie lokalnego klimatu obszarów, na których występują, podnoszą walory estetyczno-krajobrazowe, spełniają rolę wiatro- i glebochronną.

Cechą charakterystyczną południowej części Gminy (Doliny Środkowej Obry) są bardzo liczne i dobrze rozmieszczone zadrzewienia i zakrzewienia śródpolne i przywodne. Roślinność spełnia tu rolę regulatora stosunków wodnych.

Uprawom polowym towarzyszą zbiorowiska roślinności segetalnej - chwastów jedno- albo dwuletnich, rzadziej bylin, pozostających w zależności od rodzaju i pory zabiegów agrotechnicznych.

Do naturalnych zespołów roślinnych należą lasy. Gmina leży w obrębie Krainy Wielkopolsko-Pomorskiej i dzielnicy Wielkopolsko-Kujawskiej. Dzielnica ta charakteryzuje się warunkami sprzyjającymi rozwojowi borów sosnowych świeżych z domieszką gatunków liściastych: dębu, buku i grabu.

szata roslinna3
szata roslinna4

Lasy zajmują około 14,1% powierzchni Gminy. Pod względem lesistości Wielichowo należy do grupy o małym stopniu zalesienia, jak wcześniej wspomniano, znacznie poniżej średniej wojewódzkiej i krajowej. Kompleksy leśne należą administracyjnie do Nadleśnictwa Żegrowo. Lasy ochronne występują w pradolinie. Większość kompleksów leśnych występuje w pradolinie na siedliskach wilgotnych. Są to lasy wilgotne, bory mieszane wilgotne, lasy mieszane wilgotne i lasy olsowo-jesionowe. Na wyniesieniach, często na terenach zwydmionych, spotyka się bory świeże. Najczęściej spotykanym typem siedliskowym w lasach Gminy jest bór mieszany świeży, las mieszany oraz las wilgotny. Panującym gatunkiem jest sosna z domieszką dębu i brzozy, a na terenach podmokłych olsza. W lesie mieszanym w drzewostanie przeważa sosna z domieszką dębu, brzozy, topoli, a w lesie świeżym - dąb z topolą, modrzewiem i świerkiem.

Na obszarach leśnych żyją - podobnie jak w innych rejonach Wielkopolski - sarny, jelenie, dziki, kuny i lisy. Na polach występują głównie zające, kuropatwy i bażanty.

szata roslinna5
szata roslinna6

Największym bogactwem przyrodniczym Gminy jest Dolina Środkowej Obry o charakterze łąkowo-leśnym, stanowiąca na odcinku od Brońska do Wronia ważną w skali międzynarodowej i krajowej ostoję rzadkich i zagrożonych ptaków. Gniazdują tu między innymi: bocian czarny, bocian biały, gęgawa, kania czarna, błotnik stawowy, błotnik, orlik krzykliwy i żuraw.

Gmina Wielichowo posiada również obszary i obiekty o dużej wartości przyrodniczej poddane ochronie prawnej. Są to:

  • pomniki przyrody; w rejestrze Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody znajduje Wojewódzkie się 12 pojedynczych okazów drzew i 2 grupy drzew:

  • Prochy - dąb szypułkowy

  • Śniaty - dąb szypułkowy

  • Wielichowo - dąb szypułkowy, grupa dwóch dębów szypułkowych, lipa drobnolistna, buk zwyczajny

  • Wilkowo Polskie - klon zwyczajny, jesion wyniosły, świerk syberyjski, grab pospolity, dąb czerwony, grupa dwóch dębów szypułkowych

  • Zielęcin - wiąz szypułkowy i lipa drobnolistna

  • parki dworskie, objęte ochroną Wielkopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków

  • gleby klasy III, torfowiska i bagna - zgodnie z ustawą z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

  • lasy ochronne w dolinie Obry - zgodnie z ustawą z dnia 28 września 1991 r. o lasach.

szata roslinna7
szata roslinna8

Do rejestru zabytkowych parków wpisano 3 obiekty parkowe, 4 parki posiadają natomiast dokumentacje ewidencyjną. Wykaz parków można znaleźć w tabeli 2.1.

szata roslinna9